Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte yükselen sıcaklıklar ve güçlü güneş ışınları, kanser tedavisi gören bireylerde bazı yan etkilerin daha belirgin hissedilmesine yol açabiliyor. Özellikle kemoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler alan hastalar, sıvı kaybı, güneşe karşı hassasiyet, enfeksiyon riski ve sıcağa bağlı çeşitli sağlık sorunlarıyla daha sık karşılaşabilirler.
Ataşehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Dr. Engin Erdemoğlu, doğru önlemlerin alınması halinde tedavi sürecinin yaz döneminde de güvenle sürdürülebileceğini vurguladı. Dr. Erdemoğlu, “Kanser tedavisi gören hastalar için güvenli bir yaz mevsiminin temelinde bilinçli davranmak ve hekim önerilerine uyum göstermek yatmaktadır. Yeterli sıvı tüketimi, güneşten korunma, güvenli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve enfeksiyonlardan korunma gibi basit önlemler hem tedavi sürecinin daha rahat geçmesini sağlar hem de yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır” ifadelerini kullandı. Dr. Erdemoğlu, yazın kanser tedavisi görenlerin dikkat etmesi gereken 10 kuralı detaylandırdı.
Güneşten Korunma ve Sıvı Tüketimi
Tedavi sürecindeki hastaların yaz aylarında yaptığı başlıca hatalardan biri, güneş altında uzun süre kalmaktır. Bazı kemoterapi ve hedefe yönelik ilaçlar, hızlı güneş yanıkları, cilt lekeleri ve tahrişe neden olabilir. Güneşten korunma sadece krem sürmekle sınırlı değildir; gölge alanları tercih etmek, uygun giysiler, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanmak, güneşin en yoğun olduğu 11.00-16.00 saatleri arasında dışarı çıkmaktan kaçınmak da büyük önem taşır. En az SPF 50 koruma faktörlü, geniş spektrumlu (UVA ve UVB korumalı) güneş kremleri tercih edilmelidir.
Yaz döneminde onkoloji kliniklerinde sıkça rastlanan sorunlardan biri de yetersiz sıvı alımıdır. Hastaların çoğu susama hissinin yeterli olduğunu düşünse de, özellikle ileri yaştaki bireylerde susama mekanizması her zaman güvenilir değildir. Sıvı kaybı, halsizlik ve baş dönmesinin yanı sıra böbrek fonksiyonlarında bozulmaya ve bazı kemoterapi ilaçlarının yan etkilerinin şiddetlenmesine yol açabilir. Bu nedenle, susamayı beklemeden gün boyunca düzenli aralıklarla su içilmelidir. Böbrek veya kalp hastalığı gibi özel bir durum yoksa günde 2-2,5 litre sıvı tüketimi hedeflenmelidir. Ancak bu miktar, kişinin kilosuna, aldığı tedaviye ve mevcut sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir.
Beslenme, Hijyen ve Aktivite
Dr. Engin Erdemoğlu, güneş kremleriyle ilgili tartışmalara değinerek, hastaların sosyal medyadaki bilgi kirliliği yerine bilimsel verilere güvenmeleri gerektiğini belirtti. Onaylı güneş kremlerinin kanser veya hormon tedavileriyle klinik olarak anlamlı bir etkileşim gösterdiğine dair güçlü bir kanıt bulunmadığını ekledi. Özellikle mineral filtre içeren, çinko oksit veya titanyum dioksit bazlı ürünler, hassas cilde sahip hastalar için iyi bir seçenek olabilir.
Tedavi sürecinde yeterli ve dengeli beslenme, bağışıklık sistemini destekler. Hafif, dengeli ve güvenilir gıdalar tercih edilmelidir. Mevsim sebzeleri ve meyveleri, yeterli protein içeren öğünler ve düzenli sıvı alımı tedaviyi destekler. Açıkta satılan yiyecekler, iyi yıkanmamış sebzeler, çiğ et ve deniz ürünleri ise enfeksiyon riski nedeniyle dikkatle değerlendirilmelidir. Özellikle beyaz küre sayısı düşük olan hastalarda basit bir gıda kaynaklı enfeksiyon bile ciddi sonuçlara yol açabilir. Yaz aylarında uzun süre dışarıda kalmış süt ürünleri, mayonezli yiyecekler ve açık büfe ürünleri de risk oluşturabilir.
Dr. Erdemoğlu, kanser tedavisi gören hastaların çoğu zaman farkında olmadığı bir riskin de sıcak çarpması olduğunu vurguladı. Sıcak çarpması belirtileri (yüksek ateş, bilinç bulanıklığı, aşırı terleme veya terleyememe, ciddi baş dönmesi, çarpıntı, bayılma hissi) kemoterapi yan etkileriyle karışabilir ancak bu belirtiler ortaya çıktığında sıcak çarpması akılda tutulmalıdır. Özellikle ileri yaş hastalar, kalp-damar hastalığı olanlar, böbrek fonksiyonları sınırlı olanlar ve genel durumu iyi olmayan hastalar sıcak havalardan daha fazla etkilenir.
Kemoterapi bağışıklık sistemini baskılayabildiğinden, enfeksiyonlara karşı dikkatli olunmalıdır. Kalabalık ve kapalı ortamlardan kaçınılmalı, el hijyenine özen gösterilmeli, hasta kişilerle yakın temastan kaçınılmalı ve ateş durumunda hekime başvurulmalıdır. Fiziksel aktivite, tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Dr. Erdemoğlu, aktif kalmanın hem yaşam kalitesini hem de fiziksel dayanıklılığı artırdığını belirtiyor. Yaz aylarında yürüyüş, hafif tempolu bisiklet, yüzme ve esneme egzersizleri uygun seçeneklerdir. Ancak egzersizler günün serin saatlerinde yapılmalı, yeterli sıvı alınmalı ve aşırı efordan kaçınılmalıdır. Hastaların kendilerini zorlamadan, vücutlarının verdiği sinyalleri dikkate alarak hareket etmeleri önemlidir.
Tedavi alan hastaların yaz tatiline çıkmasında çoğu zaman bir sakınca yoktur. Ancak seyahat planları tedavi takvimine göre yapılmalı, gidilecek bölgede sağlık hizmetlerine erişim imkanı araştırılmalı ve kullanılan ilaçlar düzenli şekilde taşınmalıdır. Deniz genellikle uygun koşullarda tercih edilebilirken, hijyeninden emin olunmayan havuzlarda enfeksiyon riski göz önünde bulundurulmalıdır. Yakın zamanda cerrahi geçirmiş, kateter taşıyan veya ciddi bağışıklık baskılanması olan hastalarda daha dikkatli olunmalıdır. Estetik işlemleri ise ertelemek en doğrusudur.
