Yaz mevsiminde deniz, havuz ve dış mekan etkinliklerinin yoğunlaşması, göz yaralanmalarında belirgin bir artışı beraberinde getiriyor. Özellikle top sporları, bisiklet, tenis ve padel gibi aktiviteler sırasında göze veya başa alınan darbeler, retina yırtığı veya retinanın yerinden ayrılması (retina dekolmanı) gibi ciddi görme sorunlarına neden olabilmektedir.
Retina Dekolmanı Belirtileri
Gözde aniden ortaya çıkan ışık çakmaları, uçuşan cisimler ve görüş alanında perde veya gölge oluşumu, retina yırtığı veya dekolmanının önemli habercileridir. Memorial Bahçelievler Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü'nden Prof. Dr. Giray Ersöz, retina yırtığı ve dekolmanı hakkında kritik bilgiler paylaştı. Retina, gözün arka kısmında yer alan ve ışığı algılayarak görüntü oluşumunu sağlayan sinir dokusudur. Retina ile gözü dolduran jel benzeri vitreus arasındaki ilişkinin bozulması, retinada yırtıklara yol açabilir. Bu yırtıklardan sıvı geçmesiyle retina yerinden ayrıldığında retina dekolmanı meydana gelir. Araştırmalar, retina dekolmanı vakalarının ilkbahar ve yaz aylarında daha sık görüldüğünü göstermektedir. Bu durum, yaz aylarında artan açık hava etkinlikleri, sporlar ve göz travmalarıyla ilişkilendirilmektedir.
Yaz Aktiviteleri ve Risk Faktörleri
Yazın dışarıda geçirilen sürenin uzaması ve çeşitli spor/eğlence aktiviteleri, göz travmalarını artırmaktadır. Futbol, tenis, basketbol, squash, padel gibi top sporlarının yanı sıra bisiklet, paintball ve diğer açık hava etkinlikleri sırasında göze doğrudan darbe alınabilir. Travmatik retina dekolmanı sadece bu aktivitelerle sınırlı kalmayıp trafik kazaları, iş kazaları ve çeşitli göz yaralanmaları sonrasında da ortaya çıkabilir. Göze alınan bir travma sonrası ilk muayenenin normal çıkması, retina için riskin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmeyebilir. Travmaya bağlı retina yırtıkları ve dekolmanlarının çoğu ilk günler veya haftalar içinde görülse de, bazı durumlarda süreç yavaş ilerleyebilir ve retina dekolmanı travmadan aylar sonra bile ortaya çıkabilir. Retina yırtığı başlangıçta ağrıya neden olmadığı için hastalar genellikle durumu ciddiye almayabilir. Ancak ani ışık çakmaları, görüş alanında beliren çok sayıda siyah nokta veya uçuşan cisimler, örümcek ağı benzeri görüntüler, görüş alanının bir kısmında perde veya gölge oluşumu ve ani görme azalması, retina yırtığı veya dekolmanı için önemli uyarı işaretleridir.
Yüksek Miyopisi Olanlar Dikkat
Yüksek miyopisi olan kişilerde retina dekolmanı riski belirgin şekilde artmaktadır. Bu kişiler için sadece doğrudan göz travmaları değil, ani ve yüksek enerjili hareketlerin oluşturduğu mekanik kuvvetler de risk oluşturabilir. Roller coaster gibi hız trenleri ve bungee jumping gibi aktiviteler sonrasında retina dekolmanı gelişen vakalar literatürde bildirilmiştir. Bu nedenle yüksek miyopisi olan kişilerin, göze darbe alma ihtimali yüksek temas sporlarında ve yüksek ivmelenme veya ani hareketlerin yaşandığı ekstrem aktivitelerde daha dikkatli olmaları büyük önem taşır. Retina yırtıkları, dekolmana ilerlemeden erken fark edildiğinde uygun hastalarda lazer tedavisiyle kontrol altına alınabilir. Lazer uygulamasıyla yırtığın çevresinde retina ile altındaki doku arasında güçlü bir yapışıklık oluşturularak yırtığın genişlemesi ve retinanın yerinden ayrılması önlenebilir. Bu sebeple, gözde şimşek çakması, ışık çakmaları ve yeni ortaya çıkan yoğun uçuşmalar gibi belirtileri yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden retina hastalıkları konusunda uzman bir göz hekimi tarafından değerlendirilmesi kritik öneme sahiptir. Retina dekolmanı geliştiğinde ise tedavinin geciktirilmemesi şarttır. Hastanın, vitreoretinal cerrahi konusunda deneyimli bir merkezde kısa süre içinde değerlendirilerek uygun cerrahi yöntemin belirlenmesi önemlidir. Cerrahi sırasında öncelikle retina yırtığı kapatılır ve yerinden ayrılmış retinanın tekrar yerine tutunmasını sağlamak amacıyla göz içine gaz veya silikon yağı uygulanabilir. Gaz zamanla kendiliğinden gözden çekilirken, silikon yağı kullanılan hastalarda uygun görüldüğünde silikonun çıkarılması için ikinci bir cerrahi müdahale gerekebilir. Özellikle retina yırtığının henüz dekolmana yol açmadığı dönemde tanı konulması, daha erken ve daha sınırlı bir müdahaleyle tedavinin gerçekleştirilmesine olanak tanır.
