Felsefenin kadim ancak güncelliğini koruyan meselelerinden biri olan özdeşlik konusu, Erica Shumener’in kaleme aldığı ve VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) etiketiyle yayımlanan “Özdeşlik” adlı eserle okuyucuların karşısına çıkıyor. Metafizik Bugün serisinin yeni halkası olan bu kitap, çağdaş felsefe tartışmaları içinde özdeşlik ölçütlerinin ne olduğunu, farklı biçimlerini ve iki şeyin ne zaman gerçekten aynı kabul edilebileceğini derinlemesine ele alıyor.
Shumener, eserinde Alman filozof Leibniz’in ünlü “ayırt edilemezlerin özdeşliği” yasasını ve bu yasanın felsefi sınırlarını detaylı bir biçimde inceliyor. Kitap, “İki şeyin gerçekten 'bir ve aynı' şey olduğunu nasıl anlarız?” gibi temel sorulara odaklanarak, ışınlayıcıya giren ile çıkan kişinin aynı kişi olup olmadığı ya da bir saç telini kaybeden kişinin hâlâ aynı kişi sayılıp sayılmayacağı gibi düşündürücü örneklerle okuyucuyu metafiziksel bir yolculuğa çıkarıyor. Ayrıca, bir kil yığını ile ondan yapılan heykel arasındaki ayrımın nerede başladığına dair sorgulamalarla özdeşlik kavramının karmaşık yapısını gözler önüne seriyor. Emre Çeliker tarafından Türkçeye çevrilen 112 sayfalık eser, karmaşık felsefi konuları açık ve anlaşılır bir dille sunmayı başarıyor.
Özdeşlik Kavramının Detaylı Analizi
Kitaptan yapılan alıntılar, özdeşlik ölçütlerinin metafizikçiler için ne denli güçlü araçlar olduğunu vurguluyor. Yazar, bu ölçütlerin nesnelerin özdeş veya farklı olduğunu belirlemenin yanı sıra, bu ayrımın dayanaklarını da açıklamaya çalıştığını belirtiyor. “Özdeşlik” kitabı, özdeşlik ölçütlerinin farklı biçimlerini tartışmayı ve Leibniz Yasası’nın nesne özdeşliğine dair meşhur ölçütünü yakından incelemeyi amaçlıyor. Eser, üç ana bölümden oluşuyor: Birinci bölüm özdeşlik ölçütlerinin biçimiyle ilgilenirken, ikinci bölüm Leibniz Yasası’nın daha çok kabul gören “özdeşlerin ayırt edilemezliği” kısmını ele alıyor. Üçüncü bölüm ise, yasanın daha tartışmalı olan “ayırt edilemezlerin özdeşliği” kısmına odaklanıyor. Shumener, Leibniz Yasası’na alternatifleri ve yeterli özdeşlik ölçütlerinin hiçbir zaman bulunamayabileceği ihtimalini de değerlendirerek konuya çok yönlü bir bakış açısı getiriyor.
Syracuse Üniversitesi Felsefe Bölümü'nde Felsefe Doçenti olan Erica Shumener, çağdaş metafizik alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Araştırmaları özellikle özdeşlik, doğa yasaları ve temellendirme teorileri üzerine yoğunlaşmış durumda. VBKY'den çıkan “Özdeşlik” kitabının yanı sıra, çağdaş metafiziğin temel problemlerine ilişkin çok sayıda akademik makalesi bulunmaktadır. Kitabın proje editörlüğünü Merve Nur Yaman üstlenirken, sayfa uygulaması Kamuran Ok ve kapak tasarımı Faruk Özcan tarafından yapılmıştır.
