Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in bir dönem yakın çevresinde yer alan ve “Putin'in şefi” lakabıyla tanınan Yevgeniy Prigojin, paramiliter örgüt Wagner'in kurucusu olarak adını geniş kitlelere duyurdu. Ukrayna'daki çatışmalarda önemli rol oynayan Wagner grubunun lideri Prigojin, son dönemde Rus yönetimine karşı başlattığı isyanla dikkatleri üzerine çekti.
Gençlik Yılları ve İş Hayatına Adım Atışı
1 Haziran 1961 tarihinde St. Petersburg'da dünyaya gelen Prigojin, gençlik yıllarında hırsızlık, dolandırıcılık ve gençleri suça teşvik etme gibi suçlardan 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı ve bu cezanın 9 yılını demir parmaklıklar ardında geçirdi. Tahliyesinin ardından 1990'larda ticari hayata atılan Prigojin, ilk olarak ailesiyle birlikte sosisli sandviç satışı yaparak iş hayatına başladı. Gıda sektöründeki deneyimini ilerleterek 1991-1997 yılları arasında Saint Petersburg'un ilk market zincirlerinden Contrast'ın yüzde 15 hissedarı ve yöneticisi oldu. İşlerini çeşitlendiren Prigojin, 1995'te restoran sektörüne girerek ortağıyla “Old Customs House” adlı ilk restoranını açtı. Ardından 1997'de kurduğu yüzen restoran “New Island”, şehrin en popüler mekanlarından biri haline geldi. Bu restoranında Vladimir Putin, eski Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ve ABD Başkanı George W. Bush gibi önemli isimleri ağırladı. 2003 yılında Putin'in doğum günü kutlamasına da ev sahipliği yapan New Island, Prigojin'in Putin ile olan ilişkisinin temelini oluşturdu. Ayrıca, Rusya'nın eski Başbakanı ve Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile Putin'in göreve başlama törenlerindeki yemek hizmetlerini de Prigojin'in şirketi üstlendi.
Devlet İhaleleri ve Tartışmalı Faaliyetler
Vladimir Putin ile kurduğu yakınlık sayesinde Prigojin, 2003'te kendi restoran zincirlerini kurdu. Şirketlerinden biri olan Concord Catering, çok sayıda devlet ihalesi kazanmaya başladı. Rusya merkezli Yolsuzlukla Mücadele Vakfı, Prigojin'i yolsuzlukla suçlayarak 2017'de yasa dışı yollarla bir milyar ruble servet edindiğini iddia etti. Prigojin'in adı ayrıca, ABD'de “trol fabrikası” olarak bilinen İnternet Araştırma Ajansı'nı (IRA) finanse etmek ve 2016 ABD Başkanlık seçimlerine müdahale etmekle ilgili iddialarla da anıldı. Yıllarca Wagner ile bağlantısını reddeden 62 yaşındaki Prigojin, geçtiğimiz ocak ayında Wagner şirketini kurduğunu, yönettiğini ve finanse ettiğini kamuoyuna açıkladı.
Wagner Grubu ve İsyan
Prigojin, eski Rus istihbarat subayı Dmitry Utkin ile birlikte 2014 yılında Donbas'ta Rusya yanlısı ayrılıkçıları desteklemek amacıyla Wagner şirketini kurdu. Çoğunluğu hükümlülerden oluşan Wagner grubu, Ukrayna'nın yanı sıra Suriye'deki iç savaş başta olmak üzere Orta Doğu ve Afrika'daki çeşitli çatışmalara asker gönderdi. İngiliz istihbaratı, Ukrayna'da aktif olan Wagner birliklerinin sayısını 50 bin olarak tahmin ediyor ki bu, ülkedeki toplam Rus gücünün dörtte birine denk geliyor. Rusya'nın Ukrayna'da kontrolü ele geçirmesinde önemli rol oynadığı belirtilen Wagner grubu, aynı zamanda “savaş suçları” ve insan hakları ihlalleri yapmakla suçlanıyor. Son aylarda Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu ve Ukrayna'daki ordunun başı Valery Gerasimov'u “beceriksizlikle” ve Wagner birliklerine kasıtlı yetersiz ikmal sağlamakla suçlayan Prigojin, Rusya Savunma Bakanlığı'nın “gönüllü oluşumların” haziran sonuna kadar sözleşme imzalaması gerektiği yönündeki açıklamasını Wagner üzerindeki kontrolü artırma girişimi olarak değerlendirdi. 23 Haziran Cuma günü Rus ordusunu Wagner'e saldırı düzenlemekle suçlayan Prigojin, misilleme tehdidinde bulunarak Rus yönetimine karşı isyan başlattı. Federal Güvenlik Servisi (FSB), “silahlı isyan” suçlamasıyla ceza davası açarken, Rusya Savunma Bakanlığı Wagner kamplarına saldırı düzenlendiği iddialarını yalanladı.
